เรื่องย่อรามเกียรติ์

        ท้าวทศรถ เป็นกษัตริย์ครองกรุงอโยธยา มีพระมเหสี ๓ องค์ คือ นางเกาสุริยา นางไกยเกษี และนางสมุทรเทวี วันหนึ่งท้าวทศรถไปรบกับยักษ์ ชื่อ ปทูตทันต์ โดยนางไกยเกษีตามเสด็จไปด้วย  ขณะรบกัน ยักษ์แผลงศรไปถูกเพลารถของท้าวทศรถหัก นางไกยเกษีรีบกระโดดลงจากรถ เอาแขนของนางสอดแทนเพลารถ  เมื่อท้าวทศรถฆ่ายักษ์ได้แล้ว ได้ทรงทราบถึงความจงรักภักดีของนางไกยเกษี จึงประทานพรว่า หากนางปรารถนาสิ่งใด พระองค์ก็จะประทานให้

        ท้าวทศรถ ครองราชสมบัติมานานหลายปีแล้ว แต่ยังไม่มีโอรส จึงทำพิธีกวนข้าวทิพย์ กลิ่นข้าวทิพย์หอมไปถึงกรุงลงกา  ทศกัณฐ์จึงใช้นางยักษ์กากนาสูร มาขโมย นางแปลงร่างเป็นอีกา โฉบเอาข้าวทิพย์ไปได้เพียงครึ่งก้อน  ทศกัณฐ์นำข้าวทิพย์ให้นางมณโฑผู้เป็นมเหสีกิน นางมณโฑจึงตั้งครรภ์และประสูติพระธิดาออกมา  แต่ขณะที่ประสูตินั้นพระธิดาร้องว่า
"ผลาญราพณ์" ขึ้นสามครั้ง พิเภกและโหรอื่นๆ ทำนายว่าเป็นกาลีบ้านกาลีเมือง ทศกัณฐ์จึงสั่งให้นำพระธิดาผู้นั้นใส่ผอบลอยน้ำไป พระฤาษีชนกซึ่งเดิมเป็นราชาแห่งเมืองมิถิลาพบเข้า ก็เก็บไปฝังดินฝากแม่พระธรณีไว้ จนเวลาล่วงไปถึง 16 ปี จึงไปขุดนางขึ้นมา แล้วตั้งชื่อให้ว่าสีดา  แล้วกลับไปครองเมืองมิถิลาเช่นเดิม และได้จัดพิธียกศรเพื่อหาคู่ครองให้นางสีดา  พระรามยกศรได้จึงได้อภิเษกกับนางสีดาและพานางกลับไปอยู่ที่กรุงอโยธยา

        ส่วนข้าวทิพย์ที่เหลือสามก้อนครึ่ง ท้าวทศรถแบ่งให้มเหสีทั้งสาม ซึ่งต่อมานางตั้งครรภ์ และให้กำเนิดโอรส คือ นางเกาสุริยาประสูติพระราม  นางไกยเกษีประสูติพระพรต  นางสมุทรเทวีประสูติพระลักษมณ์กับพระสัตรุด

        ต่อมา ท้าวทศรถคิดจะยกราชสมบัติให้พระรามปกครอง แต่นางไกยเกษีทูลขอเมืองอโยธยาให้พระพรตโอรสของตน และขอให้พระรามออกเดินป่าเป็นเวลา 14 ปี ท้าวทศรถเคยประทานพรให้นางไว้ จึงจำต้องรักษาวาจาสัตย์  พระรามก็ยินยอมออกจากเมืองโดยดี ซึ่งพระลักษณ์กับนางสีดาขอตามเสด็จไปด้วย  ท้าวทศรถเสียพระทัยมากจนกระทั่งสิ้นพระชนม์

        พระราม พระลักษมณ์ และนางสีดา ไปตั้งอาศรมอยู่ในป่า  วันหนึ่ง นางสำมนักขา น้องสาวของทศกัณฐ์ออกไปเที่ยวป่า ได้พบพระรามเข้า เห็นพระรามมีรูปโฉมงดงามก็หลงรัก เข้าไปเกี้ยวพาราสีพระราม และทำร้ายนางสีดา  พระลักษณ์โกรธมาก จับนางมาตัดหู จมูก มือ และเท้า แล้วปล่อยตัวไป  นางกลับไปฟ้องพี่ชายทั้งสาม คือ ทูษณ์ ขร ตรีเศียร ให้ไปรบกับพระราม แต่ก็ถูกพระรามฆ่าตาย  นางจึงไปเล่าถึงความงดงามของนางสีดาให้ทศกัณฐ์ฟัง  ทศกัณฐ์อยากได้นางมาเป็นชายา จึงออกอุบายให้มารีศ แปลงตัวเป็นกวางทองมาล่อ  นางสีดาเห็นกวางทองเข้าก็อยากได้ ขอให้พระรามไปจับมาให้
้พอมารีศถูกศรพระรามก็แกล้งทำเสียงพระรามร้องให้ช่วย  นางสีดาจึงขอให้พระลักษมณ์ตามไป  ทศกัณฐ์ได้โอกาสจึงเข้ามาลักพานางสีดาไปกรุงลงกา  

        พระราม พระลักษมณ์ เสด็จออกติดตามนางด้วยความห่วงใย จนได้พบกับหนุมานและสุครีพ  สุครีพขอให้พระรามฆ่าพาลีผู้เป็นพี่ชายของตนเสียก่อน ตนจึงจะช่วยทำสงครามกับทศกัณฐ์  เนื่องจากสุครีพแค้นใจ ทีครั้งหนึ่งพระอินทร์ฝากผอบใส่นางดารามากับพาลี เพื่อเป็นรางวับให้สุครีพที่ยกเขาพระสุเมรุให้ตั้งตรงได้ แต่ถูกพาลีริบไปเป็นของตน  และครั้งสุดท้าย พาลีเข้าไปสู้รบกับควาย ชื่อ ทรพี ในถ้ำ แล้วสั่งสุครีพให้คอยดูอยู่ปากถ้ำ  ถ้าเลือดที่ไหลออกมาข้นเป็นเลือดควาย ถ้าเลือดใสเป็นเลือดของตน ให้สุครีพปิดปากถ้ำเสีย  สุครีพเฝ้าดูอยู่ เห็นเลือดที่ไหลออกมาใส เพราะน้ำฝนชะจึงคิดว่าพาลีตาย จึงเอาหินปิดปากถ้ำไว้  พาลีเข้าใจว่าสุครีพคิดฆ่าตน จึงขับไล่สุครีพออกจากเมือง  พระรามได้แผลงศรไปฆ่าพาลีตาย  สุครีพจึงเกณฑ์ไพร่พลลิงมาช่วยพระรามรบ

        คืนหนึ่ง ทศกัณฐ์ฝันร้าย พิเภกทำนายทศกัณฐ์ถึงคราวมีเคราะห์ ให้ส่งนางสีดาคืนไปเสีย  ทศกัณฐ์โกรธมากขับไล่พิเภกออกจากเมือง  พิเภกจึงเข้าไปสวามิภักดิ์กับพระราม ช่วยให้คำแนะนำที่เป็นประโยชน์ในการทำสงครามแก่พระรามอยู่เสมอ

        พระรามทำสงครามกับทศกัณฐ์อยู่นานหลายปี จนญาติพี่น้องของทศกัณฐ์ตายในสงครามกันหมด  ทศกัณฐ์ต้องออกรบเอง  พระรามแผลงศรถูกหลายครั้งแต่ทศกัณฐ์ก็ไม่ตาย เพราะถอดดวงใจฝากพระฤาษีโคบุตรไว้  หนุมานกับองคตจึงทูลรับอาสาพระราม ไปหลอกเอากล่องดวงใจมาจนได้  ทศกัณฐ์ออกรบอีก พอพระรามแผลงศรไปปักอกทศกัณฐ์  หนุมานก็ขยี้กล่องดวงใจจนแหลกลาญ ทศกัณฐ์จึงสิ้นชีวิต  จากนั้น พิเภกก็พานางสีดามาคืนให้พระราม  และเพื่อพิสูจน์ความบริสุทธิ์ นางสีดาจึงขอทำพิธีลุยไฟ ซึ่งนางสีดาสามารถลุยไฟได้อย่างปลอดภัย  พระรามตั้งให้พิเภกครองกรุงลงกา  แล้วพระรามก็เสด็จกลับอโยธยาพร้อมด้วยนางสีดา และพระลักษมณ์

        ต่อมา ปีศาจยักษ์ตนหนึ่งชื่อนางอดูล ได้แปลงร่างเป็นสาวใช้ของนางสีดา ขอร้องให้นางสีดาวาดรูปทศกัณฐ์ให้ดู  พอดีพระรามเสด็จมา นางสีดาตกใจพยายามลบเท่าไรก็ลบไม่ออก จึงรีบซ่อนไว้ใต้บรรทม  ทำให้พระรามบรรทมไม่หลับ ต้องสั่งให้พระลักษมณ์มาค้นดู ก็ได้รูปของทศกัณฐ์ พระรามกริ้วมาก หาว่านางสีดามีใจรักทศกัณฐ์ สั่งให้พระลักษมณ์นำนางไปประหาร แต่พระลักษมณ์ปล่อยนางไป  นางสีดาไปอาศัยอยู่กับฤาษีตนหนี่ง จนประสูติโอรสองค์หนึ่ง คือ พระมงกุฎ

        วันหนึ่ง นางสีดาไปอาบน้ำที่ลำธาร เห็นลิงเอาลูกเกาะหน้าเกาะหลัง พาไปไหนมาไหนด้วย  นางจึงกลับไปอุ้มโอรสที่ฝากพระฤาษีเลี้ยงไว้มาด้วย เมื่อพระฤาษีลืมตาขึ้นมาจากการบำเพ็ญตบะ ไม่เห็นพระมงกุฎ  จึงชุบกุมารขึ้นอีกองค์กนึ่งชื่อว่าพระลบ  นางสีดาจึงมีโอรสสององค์  พระฤาษีได้สั่งสอนศิลปวิทยาให้กุมารทั้งสองจนเก่งกล้า

        พระรามได้ทำพิธีปล่อยม้าอุปการ ม้าผ่านเข้าไปในป่า พระมงกุฎเห็นเข้าก็จับมาขี่เล่น  พระพรตแผลงศรไปจับตัวพระมงกุฎได้  พระรามสั่งให้นำตัวไปประจานเจ็ดวัน แล้วให้ประหารเสีย  แต่พระลบมาช่วยไปได้  พระรามออกรบด้วยตนเองแต่ไม่สามารถเอาชนะกันได้ จนกระทั่งรู้ว่าเป็นพ่อลูกกัน  พระรามไปอ้อนวอนนางสีดาให้กลับอยุธยา แต่นางสีดาไม่ยอม  พระรามจึงทำอุบายว่าสิ้นพระชนม์  นางสีดาตกใจรีบกลับมาเยี่ยมพระศพ พระรามจึงออกมาจากโกศจับนางสีดาไว้  นางสีดารู้ว่าถูกหลอก จึงอธิษฐานแทรกแผ่นดินหนีไปอยู่เมืองบาดาล  พิเภกแนะนำพระรามออกเดินป่าอีกครั้งเพื่อเสดาะเคราะห์  พระรามจึงเสด็จไปพร้อมพระลักษมณ์  ได้ฆ่ายักษ์ตายอีกหลายตน  ครั้งสุดท้าย พระรามได้สู้กับท้าวอุณาราช พระรามถอนต้นกกมาพาดสาย ยิงไปตรึงท้าวอุณาราชไว้กับแผ่นดิน  แล้วจึงเสด็จกลับเข้ากรุงอยุธยา  พระอิศวรสงสารพระราม จึงช่วยไกล่เกลี่ยให้นางสีดายอมคืนดีกับพระราม  จากนั้น พระรามกับนางสีดาก็กลับมาครองกรุงอโยธยาอย่างมีความสุข


กลับ